NCERT Solutions for Class 7 sanskrit Chapter 2: Class 7 Sanskrit Chapter 2

Students rely onand Class 7th Sanskrit Deepakam Chapter 2 Question Answer नित्यं पिबामः सुभाषितरसम् to clarify their doubts after class.

Sanskrit Class 7 Chapter 2 Question Answer नित्यं पिबामः सुभाषितरसम्

Class 7 Sanskrit Chapter 2 NCERT Solutions नित्यं पिबामः सुभाषितरसम्

कक्षा 7 संस्कृत पाठ 2 के प्रश्न उत्तर नित्यं पिबामः सुभाषितरसम्

१. अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखन्तु।

(निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर एक पद में लिखिए।)

(क) नरः कतिभिः वकारै: पूजितः भवति ?
(ख) पुरुषेण कति दोषाः हातव्या: ?
(ग) बुद्धिः केन शुध्यति ?
(घ) जलबिन्दुनिपातेन क्रमशः कः पूर्यते ?
(ङ) आलस्यं केषां महान् रिपुः अस्ति ?
उत्तर:
(क) पञ्चभिः
(घ) घट:
(ख) षड्
(ङ) मनुष्याणाम्
(ग) ज्ञानेन

२. निम्नलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि पूर्णवाक्येन लिखन्तु।

(निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर पूर्ण वाक्य में लिखिए।)

(क) नरः कथं पूजितो भवति ?
(ख) पुरुषेण के दोषाः हातव्या: ?
(ग) कस्य बुद्धि: विस्तारिता भवति ?
(घ) किं कृत्वा मनुष्यः नावसीदति ?
(ङ) व्यासस्य वचनद्वयं किम् ?
उत्तर:
(क) वस्त्रेण वपुषा वाचा विद्यया विनयेन च (इति एतैः\) पञ्चभिः वकारै: युक्तः नरः पूजितः भवति।
(ख) षड् दोषाः पुरुषेण इह हातव्याः भूतिम् इच्छता निद्रा तन्द्रा भयं क्रोधः आलस्यं दीर्घसूत्रता।
(ग) यः पठति लिखति पश्यति परिपृच्छति पण्डितान् उपाश्रयति च तस्य बुद्धि: दिवाकरकिरणैः नलिनीदलम् इव विस्तारिता भवति।
(घ) उद्यमं कृत्वा मनुष्यः नावसीदति।
(ङ) ‘परोपकारः पुण्याय पापाय परपीडनम्।’ इति व्यासस्य वचनद्वयम्।

३. उदाहरणानुसारं श्लोकांशान् यथोचितं योजयन्तु।

(उदाहरण के अनुसार श्लोकांशों को ठीक से जोड़िए।)

उत्तर:
(क) – (ii)
(ख) – (i)
(ग) – (v)
(घ) – (iii)
(ङ) – (iv)

४. निम्नलिखितानां वाक्यानां समानार्थकान् श्लोकांशान् पाठात् चित्वा लिखन्तु।

(निम्नलिखित वाक्यों के समानार्थक श्लोकांशों को पाठ से चुनकर लिखिए।)

(क) मधुरवाण्या सर्वे प्रसन्नाः भवन्ति। ……………………………
(ख) परिश्रमेण तुल्यः बान्धवः नास्ति। ……………………………
(ग) परोपकारेण मानवस्य पुण्यार्जनं भवति। ……………………………
(घ) हिन्दुमहासागरात् हिमालयपर्यन्तं भारतवर्षम्। ……………………………
उत्तर:
(क) प्रियवाक्यप्रदानेन सर्वे तुष्यन्ति जन्तवः।
(ख) नास्त्युद्यमसमो बन्धुः कृत्वा यं नावसीदति।
(ग) परोपकारः पुण्याय पापाय परपीडनम्।
(घ) उत्तरं यत्समुद्रस्य हिमाद्रेश्चैव दक्षिणम्। वर्षं तद् भारतं नाम भारती यत्र सन्ततिः।

५. अधोलिखितानां शब्दानाम् उदाहरणानुसारं पर्यायपदानि लिखन्तु।

(नीचे लिखे शब्दों के उदाहरणानुसार पर्यायपद लिखिए।)

यथा- वपुः –शरीरम्

(क) जलम् – ………………..
(ख) लोचनम् – ………………..
(ग) धनम् – ………………..
(घ) बुद्धिः – ………………..
(ङ) रिपुः – ………………..
(च) समुद्रः – ………………..
उत्तर:
(क) तोयम्
(ख) नयनम्
(ग) वित्तम्
(घ) ज्ञानम्
(ङ) शत्रुः
(च) रत्नाकरः

अत्र इदम् अवधेयम्

तृतीयाविभक्तेः शब्दरूपाणि उच्चैः पठन्तु स्मरन्तु च।
(तृतीया विभक्ति के शब्दरूपों को ज़ोर से पढ़िए और याद कीजिए।)

६. अधः प्रदत्तेषु रिक्तस्थानेषु तृतीयाविभक्तेः समुचितरूपाणि लिखन्तु।

(नीचे दिए गए खाली स्थानों में तृतीया विभक्ति के उचित रूप लिखिए।)

उत्तर:

७. कोष्ठके पदानि विलिख्य सुभाषितं पूरयन्तु।

(कोष्ठक में पदों को लिखकर सुभाषित को पूरा कीजिए।)

उत्तर:

८. उपर्युक्तानि सुभाषितानि पठित्वा रिक्तस्थानानि पूरयन्तु।

(उपर्युक्त सुभाषितों को पढ़कर खाली स्थानों को भरिए।)

(क) आलस्यं हि मनुष्याणां शरीरस्थो ……… रिपुः।
(ख) …….. वचने का दरिद्रता |
(ग) यः पठति लिखति पृच्छति …….
(घ) स हेतुः सर्वविद्यानां ………. धनस्य च।
(ङ) ………. बुद्धिर्ज्ञानेन शुध्यति।
उत्तर:
(क) आलस्यं हि मनुष्याणां शरीरस्थोमहान्रिपुः।
(ख)तस्मात् तदेव वक्तव्यंवचने का दरिद्रता।
(ग) यः पठति लिखति पृच्छतिपण्डितानुपाश्रयति।
(घ) स हेतुः सर्वविद्यानांधर्मस्य चधनस्य च।
(ङ)विद्यातपोभ्यां भूतात्माबुद्धिर्ज्ञानेन शुध्यति।

NCERT Class 7 Sanskrit Chapter 2 Extra Questions and Answers नित्यं पिबामः सुभाषितरसम्

(क) गात्रं सत्येन शुध्यति। ………..
(ख) हिन्दमहासागरस्य उत्तरभागे भारतवर्षम्। ……….
(ग) मधुरभाषणेन जन्तवः खेलन्ति। ………..
(घ) आलस्यं मनुष्याणां वास्तविकं मित्रम् अस्ति। ………..
(ङ) अस्माभिः सर्वदा परोपकारः करणीयः। ………..
उत्तर:
(क) न
(ख) आम
(ग) न
(ग) न
(घ) आम्

मञ्जूषा:
रसं
अयोग्यः
मानवशरीरं
निर्मला
परिश्रमः
परोपकारः

(क) ……… पुरुषो नास्ति योजकस्तत्र दुर्लभः।
(ख) …….. अस्माकं वास्तविकं मित्रम् अस्ति।
(ग) अस्माभिः सर्वदा …….. करणीयः।
(घ) ज्ञानेन बुद्धि: ……… भवति।
(ङ) प्रतिदिनं स्नानेन ……… स्वच्छं भवति।
(च) वयं सुभाषितानां ……… पिबामः।
उत्तर:
(क) अयोग्यः
(ख) परिश्रमः
(ग) परोपकारः
(ङ) मानवशरीरं
(च) रसं
(घ) निर्मला

(क) सत्येन पवित्रं भवति-
(i) मानवशरीरं
(ii) मन:
(iii) गात्रम्
उत्तर:
(ii) मन:

(ख) षड्दोषे न परिगण्यते-
(i) क्रोध
(ii) वैभवम
(iii) निद्रा
उत्तर:
(ii) वैभवम

(ग) मनुष्याणां शरीरस्य महान् रिपुः अस्ति-
(i) आलस्यम्
(ii) बुद्धि:
(iii) भाषणम्
उत्तर:
(i) आलस्यम्

(घ) हिमालयस्य दक्षिणभागे स्थितः भूभागः अस्ति-
(i) श्रीलंका
(ii) भारतवर्षम्
(iii) अमेरिका
उत्तर:
(ii) भारतवर्षम्

(ङ) नरः पूजितः भवति-
(i) असत्यभाषणेन
(ii) मनसा
(iii) विद्यया
उत्तर:
(iii) विद्यया